و مراد از قوت ، همت قويّه « 7 » مؤثّره [ 184 - پ ] در نفوس است كه اين قوتى است روحانيه . و قوت روحانيه اقوى است در تأثير از قوت جسمانيه ، زيرا كه تأثير او در همهء اهل عالم يا در اكثرش ظاهر مىگردد ، بخلاف قوت جسمانيه . معنى « أَوْ آوِي إِلى رُكْنٍ شَدِيدٍ » « 8 » بحسب ظاهر آنست كه يا التجا كنم به ركن شديد يعنى به قبيلهء قويه غالبه بر خصمان ، اما بحسب باطن التجا به خداى است از آن روى كه قوى و شديد است ، چنان كه رسول - عليه السّلام - بر اين معنى تنبيه كرد . و الذي قصد لوط عليه السلام القبيلة بالركن الشديد : و المقاومة بقوله « لَوْ أَنَّ لِي بِكُمْ قُوَّةً » و هي الهمة هنا من البشر خاصة . يعنى : لوط - عليه السّلام - از ركن شديد قبيله اراده كرد ، از براى آن كه مىداند كه افعال حق - سبحانه و تعالى - در خارج ظاهر نمىشود مگر بر ايدى مظاهر . پس سر او متوجه حق شد و خواست كه از براى نصرت بر أعداء او را انصار دهد « 9 » ، و قوت و همت مؤثّره در نفس خويش از براى مقاومت اعادى دريابد . فقال رسول الله صلَّى الله عليه و سلَّم فمن ذلك الوقت - يعنى من الزمن الذي قال فيه لوط عليه السلام « أَوْ آوِي إِلى رُكْنٍ شَدِيدٍ » ما بعث نبىّ بعد ذلك إلا في منعة من قومه . يعنى : رسول - عليه السّلام - گفت از آن زمان كه لوط - عليه السّلام - گفت : « أَوْ آوِي إِلى رُكْنٍ شَدِيدٍ » « 10 » ، هيچ پيغامبرى مبعوث نشد مگر در ميان قوم خويش كه شرّ أعداء را از او منع مىكردند . فكان يحميه قبيله كأبي طالب مع رسول الله صلَّى الله عليه و سلَّم . پس قبيله هر پيغامبرى حمايت نبى خويش مىكنند ، چون أبو طالب با رسول ما - صلَّى الله عليه و سلَّم - . فقوله « لَوْ أَنَّ لِي بِكُمْ قُوَّةً » لكونه عليه السلام سمع الله تعالى يقول « الله الَّذِي خَلَقَكُمْ من ضَعْفٍ » بالأصالة . يعنى : اين قول كه « لَوْ أَنَّ لِي بِكُمْ قُوَّةً » « 11 » از لوط - عليه السّلام - واقع نشد

--> « 7 » پا : قوت . « 8 » س 11 ى 82 . « 9 » قا : أبصار دهد . « 10 » س 11 ى 82 . « 11 » س 11 ى 82 .